ABD istihdam verileri, iş piyasasının ne kadar güçlü olduğunu gösterir. Fed'in iki hedefinden biri istihdam olduğu için bu veriler takvimin en çok izlenen kalemleridir. Bu derste dört veriyi birlikte öğreniyoruz.
Tarım dışı istihdam (NFP)
NFP, ABD'de tarım sektörü dışında bir ayda kaç yeni iş açıldığını gösterir. Takvimdeki en önemli veridir ve aylık açıklanır. İngilizcesi Non-Farm Payrolls'tur.
Tarım işçileri, ev hizmetlerinde çalışanlar ve kendi işini yapanlar hesaba katılmaz. Tarım işleri mevsime göre çok dalgalanır, diğerleri ise şirket bordrolarında görünmez.
Örnek: Piyasa 150 bin yeni iş bekliyor, 250 bin geliyor. İş piyasası beklentiden güçlü. Fed'in faiz indirme ihtimali azalıyor. Dolar yükseliyor, altın düşüyor.
- Aynı raporda ortalama saatlik kazanç da açıklanır. Maaşlar hızlı artıyorsa enflasyon riski vardır.
- Önceki ayların revizyonuna bak. Her raporda önceki iki ayın rakamları da düzeltilir. Yeni veri güçlü gelse bile önceki aylar sert aşağı revize edildiyse piyasa bunu zayıf okur.
İşsizlik oranı
İşsizlik oranı, çalışmak isteyip iş bulamayanların toplam iş gücüne oranıdır. NFP ile aynı raporda açıklanır. İngilizcesi Unemployment Rate'tir.
İşsizlik oranı = İş arayıp bulamayanlar ÷ İş gücü
Örnek: İş gücü 170 milyon kişi, bunlardan 7 milyonu iş arıyor ama bulamıyor.
İşsizlik oranı = 7 ÷ 170 ≈ %4,1
- İşsizliğin düşmesi her zaman iyi değildir. İş aramaktan vazgeçenler iş gücünden çıkar ve işsiz sayılmaz. Bu yüzden işsizlik oranı, iş piyasası kötüleşirken de düşebilir.
- Sahm kuralı bu veriyle hesaplanır.
ADP istihdam raporu
ADP, ABD'de özel sektörde bir ayda kaç yeni iş açıldığını gösterir. Bordro şirketi ADP'nin müşteri verilerinden hesaplanır. NFP'den iki gün önce açıklanır. İngilizcesi ADP Employment Report'tur.
Örnek: ADP 50 bin yeni iş gösteriyor, beklenti 120 bin. Piyasa iki gün sonraki NFP'nin de zayıf gelmesinden çekiniyor.
- ADP ile NFP sık sık birbirini tutmaz. ADP'yi NFP'nin habercisi gibi okumamak gerekir. Piyasa da ADP'ye NFP kadar tepki vermez.
Haftalık işsizlik başvuruları
ABD'de bir haftada işsizlik maaşı için ilk kez başvuran kişi sayısını gösterir. Her hafta açıklanır. İngilizcesi Initial Jobless Claims'tir.
Örnek: Başvurular birkaç ay boyunca haftada 220 bin civarındayken 4 hafta üst üste artıp 280 bine çıkıyor. Şirketler işçi çıkarmaya başlamış demektir.
- Tek haftaya değil, 4 haftalık ortalamaya bak. Tatiller ve mevsim etkileri tek haftalık rakamı oynatır.
- İş piyasasındaki bozulmayı en erken gösteren veridir, çünkü haftalık açıklanır.
Akılda tut
- NFP ve işsizlik oranı aynı raporda gelir ve takvimin en önemli verisidir.
- Revizyonlar ve maaş artışı, ana rakam kadar önemlidir.
- Haftalık başvurular en erken, ADP en tartışmalı göstergedir.
Bir sonraki istihdam raporunun tarihini ve saatini Ekonomik Takvim sayfamızda görebilirsin.
Özet
NFP yeni iş sayısını, işsizlik oranı iş bulamayanların payını, ADP özel sektörü, haftalık başvurular işten çıkarmaları gösterir. Güçlü istihdam Fed'i şahin, zayıf istihdam güvercin yapar.
Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.