Parasal sıkılaşma, merkez bankasının faizi artırması ve piyasadan para çekmesidir. Amaç kredinin pahalanması, harcamanın azalması ve enflasyonun düşmesidir. İngilizcesi Monetary Tightening'dir.
İki aracı vardır
- Faiz artırımı: İlk başvurulan araçtır.
- Niceliksel sıkılaşma (QT): Niceliksel genişlemenin tersidir. Merkez bankası elindeki tahvillerin vadesi dolunca yerine yenisini almaz, bazen tahvil de satar. Daha önce piyasaya verdiği para geri çekilir, uzun vadeli faizler yükselir. İngilizcesi Quantitative Tightening (QT)'dir.
Örnek
Fed'in elindeki 100 milyar dolarlık tahvilin vadesi doluyor. Fed parayı geri alıyor, ama yeni tahvil almıyor. Bu 100 milyar dolar piyasadan çekilmiş oluyor. Bankaların elindeki para azalıyor, kredi pahalanıyor.
Gerçek örnek: 2022
Enflasyon %9'u geçince Fed, faizi sıfırdan 2023 ortasına kadar %5,25 ile %5,50 aralığına çıkardı. Haziran 2022'de QT'ye başladı. 2022'de S&P 500 yaklaşık %19, teknoloji ağırlıklı Nasdaq yaklaşık %33 düştü. Enflasyon 2023 sonunda %3,5'in altına indi.
Akılda tut
- Hisseler için zor bir dönemdir. Faiz yükselir, para azalır, şirketlerin borçlanma maliyeti artar. Özellikle büyüme hisseleri sert düşer.
- Para birimini güçlendirir. 2022'de Fed sıkılaşırken dolar 20 yılın zirvesine çıktı.
- Piyasa dönüşü önceden fiyatlar. Hisseler çoğu zaman merkez bankası faiz indirimine başlamadan önce dip yapar. Piyasa, sıkılaşmanın bitmek üzere olduğunu fark ettiği anda yükselmeye başlar.
Özet
Parasal sıkılaşma, faiz artırımı ve QT ile piyasadan para çekilmesidir. Enflasyonu düşürür ve para birimini güçlendirir, ama hisseler ve özellikle büyüme şirketleri için zorlu bir dönemdir.
Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.