Parasal genişleme, merkez bankasının faizi düşürmesi ve piyasaya para vermesidir. Amaç kredinin ucuzlaması, harcamanın ve yatırımın artması, ekonominin canlanmasıdır. İngilizcesi Monetary Easing'dir.
İki aracı vardır
- Faiz indirimi: İlk başvurulan araçtır.
- Niceliksel genişleme (QE): Faiz sıfıra indiği halde ekonomi canlanmazsa kullanılır. Merkez bankası bankalardan devlet tahvili ve ev kredisine dayalı tahviller satın alır. Bu alımın parasını yeni yaratarak öder. Piyasadaki para miktarı artar, uzun vadeli faizler düşer. İngilizcesi Quantitative Easing (QE)'dir.
QE uzun vadeli faizleri düşürür, çünkü merkez bankası tahvil alınca tahvil fiyatı yükselir. Fiyat ile faiz ters hareket ettiği için tahvil faizi düşer.
Örnek
Fed bankalardan 100 milyar dolarlık tahvil satın alıyor. Bankaların elinde 100 milyar dolar yeni nakit oluyor. Bankalar bu parayla daha çok kredi veriyor, faizler düşüyor, insanlar ve şirketler daha çok harcıyor.
Gerçek örnek: 2020
Covid başlayınca Fed faizi sıfıra indirdi ve dev bir tahvil alımına başladı. Fed'in bilançosu 2 yıl içinde yaklaşık 4 trilyon dolardan 9 trilyon dolara çıktı. Hisseler, altın ve gayrimenkul hızla yükseldi.
Akılda tut
- Varlık fiyatlarını yükseltir. Piyasaya giren para hisselere, altına ve gayrimenkule akar. 2020 ve 2021 bunun en net örneğidir.
- Bedeli enflasyondur. Fazla para ve ucuz kredi talebi şişirir. 2020 ve 2021'deki genişlemenin sonucu, 2022'de 40 yılın en yüksek enflasyonu oldu.
- Para birimini zayıflatır. Düşük faiz ve bol para, para biriminin değer kaybetmesine yol açar.
Özet
Parasal genişleme, faiz indirimi ve QE ile piyasaya para verilmesidir. Ekonomiyi canlandırır ve varlık fiyatlarını yükseltir, ama aşırısı enflasyon ve zayıf para birimi olarak geri döner.
Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.