Para politikası, merkez bankasının faizi ve piyasadaki para miktarını kullanarak enflasyonu ve ekonomiyi yönetmesidir. İngilizcesi Monetary Policy'dir.
Merkez bankasının amacı
- Fed: Fiyat istikrarı ve maksimum istihdam. Yani hem enflasyonu %2'de tutmak hem de işsizliği düşük tutmak. Buna Fed'in ikili görevi denir.
- BoE: Fiyat istikrarı. Yani enflasyonu %2'de tutmak.
Araçları
- Politika faizi: Ana araçtır.
- Bilanço: Merkez bankası tahvil alarak piyasaya para verir. Tahvil satarak ya da elindeki tahvillerin vadesinin dolmasını bekleyerek piyasadan para çeker.
- İletişim: Merkez bankası gelecekte ne yapacağını önceden söyleyerek piyasayı yönlendirir. İngilizcesi Forward Guidance'tır.
İki yönü vardır
- Genişlemeci para politikası: Faiz düşürülür, piyasaya para verilir. Amaç ekonomiyi canlandırmaktır. Ekonominin yavaşladığı ve enflasyonun düşük olduğu dönemlerde uygulanır.
- Sıkılaştırıcı para politikası: Faiz artırılır, piyasadan para çekilir. Amaç enflasyonu düşürmektir. Ekonominin aşırı ısındığı ve enflasyonun yükseldiği dönemlerde uygulanır.
Maliye politikasından farkı
| Para politikası | Maliye politikası | |
|---|---|---|
| Kim yürütür? | Merkez bankası | Hükümet |
| Araçları | Faiz ve para miktarı | Vergi ve devlet harcaması |
Akılda tut
- Para politikası merkez bankasının, maliye politikası hükümetin işidir.
- Fed'in iki hedefi vardır: düşük enflasyon ve yüksek istihdam.
- Merkez bankası sadece faizle değil, tahvil alım satımıyla ve sözleriyle de piyasayı etkiler.
Özet
Para politikası, merkez bankasının faiz, bilanço ve iletişimle ekonomiyi yönetmesidir. Genişlemeci yön ekonomiyi canlandırır, sıkılaştırıcı yön enflasyonu düşürür.
Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.