Repo, elindeki tahvili teminat olarak verip kısa vadeli nakit borç almaktır. Borç alan, belli bir süre sonra parayı faiziyle geri öder ve tahvilini geri alır. İngilizcesi Repurchase Agreement (Repo)'dur.
Ters repo, aynı işlemin karşı tarafıdır. Nakit veren taraf tahvili teminat olarak alır ve süre sonunda parasını faiziyle geri alır. İngilizcesi Reverse Repo'dur.
Yani her repo işleminde bir taraf repo, diğer taraf ters repo yapar.
Örnek
Bir bankanın bir gecelik nakde ihtiyacı var. Elindeki 100 milyon dolarlık devlet tahvilini teminat olarak verip 100 milyon dolar borç alıyor. Ertesi gün 100 milyon doları faiziyle geri ödüyor ve tahvilini geri alıyor.
Merkez bankası repoyu nasıl kullanır?
- Repo ile para verir: Fed, bankalardan tahvil teminatı alıp nakit verir. Piyasaya para girer.
- Ters repo ile para çeker: Fed, piyasadaki fazla nakdi faiz karşılığında kendine çeker. Piyasadan para çıkar.
Gerçek örnekler
- 2019: Eylül ayında bankalar arasında nakit sıkıntısı yaşandı ve repo faizleri bir günde %2 civarından %5'in üstüne fırladı. Fed, repo yoluyla piyasaya yüz milyarlarca dolar vererek müdahale etti.
- 2022: Covid döneminde yaratılan para piyasada fazla kalınca, Fed'in ters repo işlemlerinde tuttuğu para 2,5 trilyon dolara yaklaştı. Bu para sonraki yıllarda piyasaya geri döndü ve bakiye neredeyse sıfıra indi.
Akılda tut
- Ters repo bakiyesi, piyasadaki fazla paranın göstergesidir. Bakiye yüksekse piyasada para boldur.
- Repo faizlerinde ani sıçrama nakit sıkıntısı işaretidir. Böyle durumlarda Fed genelde piyasaya para vererek müdahale eder.
- Repo, bankaların günlük nakit ihtiyacını karşıladığı için finansal sistemin tesisatı gibidir.
Özet
Repo tahvil teminatıyla kısa vadeli borç almak, ters repo bu borcu vermektir. Fed repo ile piyasaya para verir, ters repo ile fazla parayı çeker.
Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.