Enflasyon sepeti, enflasyonu ölçmek için fiyatı takip edilen mal ve hizmetlerin listesidir. Her kalemin sepetteki ağırlığı, insanların bütçelerinin ne kadarını o kaleme harcadığına göre belirlenir. Bu sepetle hesaplanan endekse Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) denir, İngilizcesi Consumer Price Index (CPI)'dır.
ABD enflasyon sepeti
Aralık 2025 ağırlıkları:
| Kalem | Ağırlık |
|---|---|
| Konut (kira, ev sahipliği, elektrik, doğalgaz) | %44,5 |
| Ulaşım (araba, benzin, uçak bileti) | %16,3 |
| Gıda ve içecek | %14,5 |
| Sağlık | %8,4 |
| Eğitim ve iletişim | %5,8 |
| Eğlence | %5,1 |
| Diğer | %2,9 |
| Giyim | %2,4 |
Ağırlık neden önemli?
Bir kalemin enflasyona etkisi, fiyat artışı ile sepetteki ağırlığının çarpımıdır.
Enflasyona etki = Kalemin fiyat artışı × Sepetteki ağırlığı
Örnek: Benzin fiyatı %10 artarsa sepetin toplam fiyatı %10 artmaz. Benzinin sepetteki ağırlığı yaklaşık %3 olduğu için enflasyona etkisi yaklaşık 0,3 puandır.
Çekirdek enflasyon nedir?
Çekirdek enflasyon, gıda ve enerji hariç enflasyondur. İngilizcesi Core CPI'dır.
Gıda ve enerji fiyatları hava koşulları, savaşlar ve petrol piyasası yüzünden çok oynaktır. Fed, enflasyonun gerçek yönünü görmek için çekirdek enflasyona bakar.
Akılda tut
- ABD'de en büyük kalem barınmadır. Kira ve ev sahipliği maliyeti tek başına sepetin yaklaşık %36'sıdır. Bu yüzden kira artışları ABD enflasyonunu en çok etkileyen kalemdir.
- Sepet ülkeden ülkeye değişir. Türkiye'de en büyük kalem gıdadır (yaklaşık %24). Konutun payı çok daha düşüktür, çünkü TÜİK ev sahiplerinin kira eşdeğerini sepete katmaz.
- Gelir arttıkça gıdanın payı düşer. Bu yüzden gelişmiş ülkelerde gıdanın ağırlığı daha azdır.
Özet
Enflasyon sepeti, ağırlıklı bir fiyat listesidir. Bir kalemin enflasyona etkisi ağırlığıyla orantılıdır. ABD'de konut, Türkiye'de gıda en büyük kalemdir. Fed, oynak gıda ve enerjiyi çıkaran çekirdek enflasyona bakar.
Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.