Faiz, borç verilen paranın kirasıdır. Evini kiraya veren kira aldığı gibi, parasını borç veren de faiz alır. İngilizcesi Interest'tir.
Faiz nasıl hesaplanır?
Faiz geliri = Anapara × Faiz oranı
Örnek: Bankaya 10.000 dolar yatırıyorsun ve banka yıllık %4 faiz veriyor.
1 yıl sonra faiz geliri = 10.000 × 0,04 = 400 dolar
İki temel faiz türü
- Mevduat faizi: Bankaya para yatırana bankanın ödediği faiz.
- Kredi faizi: Bankadan borç alanın bankaya ödediği faiz.
Kredi faizi her zaman mevduat faizinden yüksektir. Aradaki fark bankanın kazancıdır.
Faiz ekonomiyi nasıl etkiler?
Faiz yükselirse: Para biriktirmek cazip hale gelir, kredi pahalanır. İnsanlar daha az harcar, şirketler daha az yatırım yapar. Ekonomi yavaşlar, fiyat artışları sakinleşir, yani enflasyon düşer.
Faiz düşerse: Para biriktirmek cazibesini kaybeder, kredi ucuzlar. İnsanlar daha çok harcar, şirketler daha çok yatırım yapar. Ekonomi hızlanır, ama talep enflasyonu riski artar.
Akılda tut
- Faiz para birimini etkiler. Bir ülkenin faizi yükselirse yabancı yatırımcılar daha yüksek getiri için o ülkeye para getirir. Bu kısa vadeli paraya sıcak para denir. Para birimine talep artar ve değer kazanır.
- Faiz bütün varlıkların fiyatını etkiler. Faiz yükselince hisse ve gayrimenkul fiyatları genelde düşer, çünkü yatırımcı makul bir getiriyi risksiz olarak bankadan alabilir hale gelir.
- Faizin ne kadar "yüksek" olduğu tek başına anlaşılmaz, aynı dönemdeki enflasyonla birlikte okunur.
Özet
Faiz paranın kirasıdır. Faiz yükselince harcama, yatırım ve enflasyon yavaşlar, para birimi güçlenir; faiz düşünce tersi olur. Faiz, hisseler dahil bütün varlık fiyatlarını etkiler.
Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.