Stagflasyon, ekonominin durgunluğa girdiği ve aynı anda enflasyonun yüksek olduğu durumdur. Büyüme durur, işsizlik artar ve fiyatlar yükselmeye devam eder. İngilizcesi Stagflation'dır; durgunluk (stagnation) ve enflasyon (inflation) kelimelerinin birleşimidir.
Neden en kötü senaryodur?
Merkez bankası iki ateş arasında kalır:
- Faizi artırırsa enflasyon düşer, ama durgun ekonomi daha da kötüleşir ve işsizlik artar.
- Faizi indirirse ekonomi canlanır, ama enflasyon daha da yükselir.
Normalde bir sorunu çözen araç, burada diğer sorunu büyütür.
Nedenleri
- Petrol ve enerji fiyatlarında ani ve sert artış
- Üretimi düşüren arz şokları (savaş, ambargo, salgın)
- Yanlış ekonomi politikaları
Gerçek örnek: 1970'ler
1973'te Arap ülkeleri petrol ambargosu uyguladı ve petrol fiyatı birkaç ayda yaklaşık 4 katına çıktı. ABD'de enflasyon %12'yi geçti, işsizlik %9'a çıktı. İngiltere'de enflasyon 1975'te %25 civarına ulaştı. Stagflasyon ancak 1980'lerin başında Volcker'ın faizi %20'ye çıkarıp ekonomiyi bilerek resesyona sokmasıyla bitti.
Akılda tut
- Merkez bankaları stagflasyonda genelde enflasyonu öncelikli görür. Enflasyon kalıcı hale gelirse çözmesi çok daha pahalıya patlar.
- Hisseler için en zor ortamdır. Şirketlerin satışları düşerken maliyetleri artar ve faizler yüksek kalır.
- Altın ve emtia bu ortamda tarihsel olarak güçlü olmuştur. 1970'lerde altın ons başına 35 dolardan 1980'de 850 dolara çıktı.
Özet
Stagflasyon, durgunluk ve yüksek enflasyonun bir arada olmasıdır. Faiz aracı bir sorunu çözerken diğerini büyüttüğü için yönetmesi en zor senaryodur. Tarihteki en net örneği 1970'lerdir.
Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.